1 . ولايت در رتبهء صلاحيت ؛ به اين معنى كه حاكم بايد از صلاحيت و شايستگىهاى لازم - عصمت ، علم لدنى افضليت از هر حيث - جهت ولايت و حكومت برخودار باشد . 2 . ولايت در رتبه جعل و اعتبار ؛ به اين معنى كه منصب و مقام ولايت بايد از ناحيهء كسى كه ولايت مطلق دارد - خداوند - براى حاكم واجد صلاحيت اعتبار گردد . 3 . ولايت در رتبه سلطه و فعليت ؛ به اين معنى كه با همراهى و همكارى مردم اين حاكم الهى و واجد صلاحيت به صورت بالفعل به حكومت و قدرت برسد . با توجه به اين سه مرتبه مىتوان مرتبه اول را به حقانيت ، مرتبه دوم را به قانونيت و مرتبه سوم را به مقبوليت تعبير كرد . از جمله نادرترين حكومتهاى جهان كه از تمامى اركان پيش گفته برخوردار بود و از مشروعيت و مقبوليت بهره داشت ، حكومت حدوداً پنج ساله حضرت على ( ع ) است ؛ از يك سو ، صلاحيت و شايستگى امام على ( ع ) براى امر حكومت از هر حيث ( اجماع امت ، فرمودهء پيامبر ( ص ) و سخنان خود حضرت ) به اثبات رسيده است ، و از سوى ديگر روايات بسيارى با نص صريح پيامبر ( ص ) دال بر انتصاب ايشان به خلافت موجود است - قانونيت - و نيز جنبه مقبوليت مردمى ايشان هم به قدرى واضح است كه احدى از مسلمانان ، در آن اختلافى ندارد . دانستيم كه منشأ مشروعيت حاكميت پيامبر گرامى اسلامى ( ص ) ، اميرمومنان على ( ع ) و ديگر امامان بزرگوار ، صلاحيت و انتصاب ايشان از جانب شارع مقدس بوده و پذيرش مردم در نفى يا اثبات ولايت ايشان هيچ نقشى نداشته است . بر اين اساس ، از آن‌جا كه ائمه اطهار ( ع ) داراى مقام عصمت و حائز شايستگى و صلاحيت براى حكومت بوده و انتصاب الهى را نيز پشتوانهء ولايت خود داشته‌اند ، حاكميتشان بر مردم ، داراى قانونيت و مشروعيت الهى بوده و پذيرش و عدم پذيرش مردم هيچ نقشى در اين دو مرحله از ولايت آنان نداشته است ، اما همين ولايت مشروع آنان ، در مرحله عمل و تحقق خارجى ، نيازمند اقبال و پذيرش مردم است . بارى ، بر حق‌ترينِ حكومت‌ها هم تا وقتى كه در مرحله عمل ، مورد پذيرش تودهء مردم قرار نگيرد ، در خارج محقق نمىشود ، چنان كه حكومت پيامبر ( ص ) در مدينه و حكومت حضرت على ( ع ) اين‌گونه بود . بنابراين ، به هيچ